دوست داشتن از عشق برتر است

من در فهرست جامعی که از همه ی انواع عشق ها وجود دارد ،از عشق زن و مرد ،مردم ووطن،پدروفرزند و انسان وخدا و...هرچه گشتم آنچه را که دل من سال ها است با آن آشنا است نیافتم و آن تنها عشقی است که زاده ی انسان است که دیگر عشق ها همه تحمیلی طبیعت است و مقتضای خلقت.تنها یک عشق است که آن ‍‍‍"من ناب و آزادو صمیمی"انسانی ،بی تحمیل طبیعت و بی اقتضای مزاج ومصلحت و منفعت ،انتخاب میکند و آن کشش اسرار آمیز دو روحی است که طعم مرموز خویشاوندی شگفتی را که ریشه در جهانی دیگر دارد از یکدیگر می چشندورنگ هم نژادی ماورایی را در سیمای هم می بینند و همچون دو هموطن، ناگاه در این کشور غریب زندگی،به تصادفی،برسرراه یکدیگر قرار می گیرند و در نخستین دیدار،یکدیگر را«باز می شناسند»وهر لحظه،خطوط آشنایی و خویشاوندی عمیق و روشنی-که کتمان ناپذیر است-درهم می خوانند و پیوندی این چنین ،نه از آن گونه عشق ها است که به چشم انسان های دیگر آید و از آنچه در برخی «درون ها»می گذرد چه خبر دارند؟و این عشق انسان به انسان،یک روح به یک روح دیگراست.یک روح تنها ونیازمند به یک روح زیبا و نفیس و ثروتمند،عشق یک «خویش آوند»به «خویش آوند»خود،در این انبوه خلق که همچون حشرات از زمین می رویند وهر یک به «مصلحتی»در این«روزمرگی»آلوده، درهم می لولند و می میرند.دریغم آمد که آن را «عشق »بنامم که انسانها این واژه را آلوده کرده اند. گفتم بهترین کلمه برای نامیدن آن عشق خویشاوندی است. خویشاوندی دو روح،دو بیگانه.با لطافت زیبایی که در ساختمان کلمه است :«خویش» و «وند» ! ترسیدم نفهمند .به هر حال می گویم "دوست داشتن

.عشق یک جور جوشش کور است و پیوندی از سر نابینائی
اما دوست داشتن پیوندی خود آگاه و از روی بصیرت روشن و زلال
عشق بیشتر از غریزه آب میخورد و هرچه از غریزه سر زند بی ارزش است
و دوست داشتن از روح طلوع میکند و تا هرجا که
یک روح ارتفاع دارد دوست داشتن نیز همگام با آن اوج میابد
عشق در قالب دلها در شکل ها و رنگ های تقریبا مشابهی متجلی میشود و
دارای صفات و حالت و مظاهر مشترکی است اما دوست داشتن در هر روحی جلوه خاص خویش دارد و از روح رنگ میگیرد و چون روح ها برخلف غریزه ها هر کدام رنگی و ارتفاعی و بعدی و طعمی و عطری ویژه
خویش دارد ، می توان گفت که به شماره هر روحی ، دوست داشتنی هست
عشق با شناسنامه بی ارتبات نیست و گذر فصل ها و عبور سالها بر آن اثر میگذارد اما دوست داشتن در ورای سن و زمان و مزاج زندگی میکند و بر آشیانه بلندش روز و روزگار را دستی نیست
عشق در هر رنگی و سطحی ، با زیبائی محسوس ، در نهان یا آشکار ، رابطه دارد چنانکه "شوپنهاور" میگوید :شما بیست سال بر سن معشوقتان بیفزائید ،آنگاه تاثیر مستقیم آنرا بر رویاو احساستان مطالعه کنید اما دوست داشتن چنان در روح غرق است و گیج و جذب زیبائی های روح که زیبائی های محسوسرا به گونه ای دیگر می بیند.
عشق طوفانی و متلاطم و بوقلمون صفت است ، اما دوست داشتن آرام و استوار و پروقار و سرشار از نجابت.
عشق با دوری و نزدیکی در نوسان است. اگر دوری به طول بینجامد ضعیف میشود اگر تماس دوام یابد به ابتذال میکشد و تنها با بیم و امید و تزلزل و اضطراب و «دیدار و پرهیز »، زنده  و نیرومند میماند .
 عشق جوششی یکجانبه است ، به معشوق نمی اندیشد که کیست؟ یک خود جوشی ذاتی است ، و از این رو همیشه اشتباه میکند. در انتخاب به سختی می لغزد و یا همواره یکجانبه می ماند و گاه میان دو بیگانه ناهماهنگ ، عشقی جرقه میزند. و چون در تاریکی است ویکدیگر را نمی بینند ، پس از انفجار این صاعقه است که در پرتو روشنائی آن چهره یکدیگر را میتوانند دید و در اینجاست که گاه پس از جرقه زدن عشق عاشق و معشوق که در چهره هم مینگرند احساس میکنند هم را نمیشناسند و بیگانگی و نا آشنائی  پس از عشق – که درد کوچکی نیست– فراوان است.

اما دوست داشتن در روشنائی ریشه میبندد
و در زیر نور سبز میشود و رشد میکند  و از این روست که همواره پس از آشنائی پدید میاید . و در حقیقت در آغاز دو روح خطوط آشنائی را در سیما و نگاه یکدیگر می خوانند ، و پس از آشنا شدن است که «خودمانی» می شوند - دو روح ، نه دو نفر که ممکن است دو نفر با هم در عین رو در بایستی ها  احساس خودمانی بودن کنند و این حالت به قدری ظریف و فرار است که به سادگی از زیر دست احساس و فهم می گریزد - و سپس  طعم خویشاوندی و بوی خویشاوندی و گرمای خویشاوندی از سخن و رفتار و کلام یکدیگر احساس میشود و از این منزل است که ناگهان ، خود به خود ، دو همسفر به چشم میبینند که به پهندشت بیکرانه مهربانی رسیده اند و آسمان صاف و بی لک دوست داشتن  بر بالای سرشان خیمه گسترده است و افقهای روشن و پاک و صمیمی« ایمان» در برابرشان باز می شود و نسیمی نرم و لطیف -همچون روح یک معبد متروک که در محراب پنهانی آن ، خیال راهبی بزرگ نقش بر زمین شده و زمزمه درد آلود نیایش مناره تنها و غریب آنرا  به لرزه در میاورد – هر لحظه پیام الهام های تازه ی آسمانهای دیگر و سرزمین های دیگر و عطر گلهای مرموز وجانبخش بوستانهای دیگر را به همراه دارد و خود را ، به مهر و عشوه ای بازیگر و شیرین و شوخ ، هر لحظه ، بر سر و روی این دو می زند.
عشق جنون است و جنون چیزی جز خرابی و  پریشانی «فهمیدن» و «اندیشیدن» نیست . اما دوست داشتن در اوج معراجش از سرحد عقل فراتر می رود  و فهمیدن و اندیشیدن را نیز از زمین میکند و با خود به قله بلند اشراق می برد.
عشق زیبائی های دلخواه را در معشوق میافریند و  دوست داشتن زیبائی های دلخواه را در دوست
میبیند و می یابد.
عشق یک فریب بزرگ و قوی است و دوست داشتن یک صداقت  راستین و صمیمی ، بی انتها و مطلق.
عشق در دریا غرق شدن است و دوست داشتن در دریا شنا کردن.
عشق بینائی را می گیرد و دوست داشتن می دهد.
عشق خشن است و شدید و در عین حال ناپایدار و نامطمئن و دوست داشتن لطیف است و نرم و
در عین حال پایدار و سرشار از اطمینان.
عشق همواره با اشک آلوده است و دوست داشتن سراپا یقین است و شک ناپذیر.
از عشق هرچه بیشتر می شنویم سیراب تر می شویم و از دوست داشتن هر چه بیشتر ، تشنه تر
عشق هرچه دیرتر می پاید کهنه تر می شود و دوست داشتن نو تر.
عشق نیرویی است در عاشق ، که او را به معشوق می کشاند ؛ دوست داشتن  جاذبه ایست دردوست ، که دوست را به دوست می برد.

 عشق تملک معشوق است و دوست داشتن تشنگی محو شدن در دوست.
عشق معشوق را مجهول و گمنام می خواهد تا در انحصار او بماند ، زیرا عشق جلوه ای از خود خواهی یا روح تاجرانه یا جانورانه آدمیست ، و چون خود به بدی خود آگاه است ، آنرا در دیگری که میبیند ؛ از او بیزار می شود و کینه برمی گیرد . اما دوست داشتن ، دوست را محبوب و عزیز میخواهد و می خواهد که همه دلها آنچه را او از دوست در  خود دارد ، داشته باشند  که دوست داشتن جلوه ای از روح خدائی و فطرت اهورائی آدمیست و چون خود به  قداست ماورائی خود بیناست ، آنرا در دیگری که می بیند ، دیگری را نیز دوست میدارد. و با خود آشنا و خویشاوند می یابد.
در عشق رقیب منفور است و در دوست داشتن است که هواداران کویش را چو جان خویشتن دارند که حسد شاخصه ی عشق است .چه ، عشق معشوق را طعمه خویش می بیند و همواره در اضطراب است که دیگری از چنگش برباید و اگر ربود ، با هردو دشمنی می ورزد و معشوق نیز منفورمی گردد و  دوست داشتن ایمان است و ایمان یک روح مطلق است . یک ابدیت بی مرز است ، از جنس این عالم نیست.
عشق ریسمان طبیعی است و سرکشان را به بند خویش در می آورد تا آنچه آنان ، بخود از طبیعت گرفته اند بدو باز پس دهند و آنچه را مرگ ستانده است  به حیله عشق ، بر جای نهند ، که عشق تاوان ده مرگ است و  دوست داشتن عشقی است که انسان ، دور از چشم طبیعت ، خود میافریند خود بدان میرسد ، خود آنرا «انتخاب» می کند.
عشق اسارت در دام غریزه است و دوست داشتن آزادی از جبر مزاج. عشق مامور تن است و دوست داشتن پیغمبر روح  عشق یک « اغفال » بزرگ و نیرومند است تا انسان به زندگی مشغول گردد و
به روزمرگی – که طبیعت سخت آنرا دوست میدارد – سر گرم شود و دوست داشتن زاده وحشت از غربت است و خود آگاهی ترس آور آدمی در این بیگانه بازار زشت و بیهوده.
عشق لذت جستن است و دوست داشتن پناه جستن عشق غذاخوردن یک حریص گرسنه است
و دوست داشتن  همزبانی در سرزمین بیگانه یافتن است.

برداشتی آزاد ازکتاب« دوست داشتن از عشق برتر است»دکتر علی شریعتی

/ 2 نظر / 12 بازدید
محمد پورغلامی

سلام محمد پورغلامي با پاچه بزي منتظر شماست نظر يادت نره http://mohammadporgholami.persianblog.ir

ن

عشق ، خطای فاحش فرد در تمایز یک آدم معمولی از بقیه ی آدم های معمولی است. برنارد شاو